Polskie Piosenki Wszech Czasów

#1

Polskie Piosenki Wszech Czasów - #1 1

1. Andrzej Zaucha – Byłaś serca biciem
[muz: J. Dobrzyński; sł: Z. Książek; 1988]

Andrzej uwielbiał biesiadować – wspomina Andrzeja Zauchę jego przyjaciel Andrzej Sikorowski z zespołu Pod Budą. I właśnie być może w tej słabości do biesiadowania tkwi klucz do twórczości Andrzeja Zauchy, która obfitowała we wzloty i upadki, w repertuar najeżony zarówno jazzem oraz progresywnością, jak i muzyką iście chałturniczą. Jego aparycja PRL-owskiego everymana, łysiejącego wąsacza z cinkciarskim błyskiem w oku, idealnie korelowała z tym podskórnym pragnieniem zaznania blichtru i sławy koloryzujących nadwiślańską szarzyznę. Stąd kilka wątpliwej jakości wyborów artystycznych w latach 80., jak „Baw się lalkami” czy twistowe podrygi do „Czarnego Alibaby”. Zaucha potrafił balansować na granicy dobrego smaku, ale robił to jak nikt inny. W repertuarze nagrywanym pod publiczkę karty były bowiem wyłożone na stół: dajcie mi sławę, a dostarczę wam rozrywki. Ubodzony ogromnym sukcesem piosenki Zbigniewa Wodeckiego „Chałupy welcome to” Zaucha postanowił zabawić się regułami show-biznesu, podejść do nich z kpiną, przekorą i premedytacją. Zapłacił rzecz jasna za to też ogromną cenę – w zbiorowej pamięci nierzadko funkcjonuje jako artysta niedoceniony, dostawca przaśnych przebojów do odgadnięcia po jednej nutce w telewizyjnym programie „Jaka to melodia”, a jego ambitny repertuar pokryła dziś gruba warstwa kurzu.

A pamiętajmy, że ten muzyczny samouk, właściciel niebywałego głosu, którym potrafił szarżować po skali jak mało kto, w latach 70. podważył wszechobecną dominację big beatu, wprowadzając do rodzimej fonografii fuzję jazzu i rocka. Jego zespół Dżamble w swoich najlepszych momentach śmiało gonił zachodnie grupy jak Soft Machine czy Chicago. Kto wie, czy to właśnie nie Andrzej Zaucha położył podwaliny pod unikatową narrację w polskiej muzyce rozrywkowej, nie raz sygnalizowaną przez nas w niniejszym podsumowaniu, w której świat jazzu naturalnie przeplata się ze światem popu; gdzie wybitni jazzowi kompozytorzy i cenieni poeci tworzyli muzykę oraz teksty dla wykonawców z głównego nurtu.

Dramatem Andrzeja Zauchy jest bycie artystą niezrozumianym podwójnie. Po raz pierwszy w okresie awangardyzującym, który zjednał mu krytyków, lecz poskąpił przychylności publiczności; po raz drugi w latach 80. – gdy u szczytu popularności Zauchy polska krytyka muzyczna, niczym dwunastu sprawiedliwych, wydała na niego wyrok skazujący. Obiegowa opinia głosiła, iż bycie wokalistą wybitnym stępiło w nim artystyczny instynkt. Fakt, że w każdym repertuarze czuł się znakomicie, miał sprawiać, że zobojętniał na to, co śpiewa. To bolączka naszej rodzimej krytyki, która w wyniku uwarunkowań historycznych umiłowała sobie świat sztuki zaangażowanej, podziemnej, zakazanej, z pobłażaniem zerkając na twory popkultury. Celem naszego podsumowania jest podważenie tego paradygmatu, próba podgryzienia wrodzonej martyrologii, która przez 60 lat polskiej muzyki rozrywkowej wciąż każe się trzymać skostniałego kanonu, zaburzającego recepcję kultury. Kanonu, który w dalszym ciągu na piedestał wynosi twórczość antysystemową, „ambitną”, czyniąc te dzieła wybitnymi niemalże z automatu.

Dokonania Andrzeja Zauchy z lat 80. są chyba najlepszym przykładem błędnego rozumowania, jakie toczy polską myśl krytyczną. Wokalista jazzowy, pionier scatu, z namaszczeniem podchodzący do frazowania, karkołomnie wtapiający nadprogramowe sylaby pomiędzy sztywne, uwierające takty nagle zjawia się w niemal synth-popowym repertuarze, w kanciastych, „plastikowych” wykwitach konsolet z naszych niedoskonałych PRL-owskich studiów nagraniowych. W jednym rzędzie z Papa Dance, Anną Jurksztowicz i Kombi. Bez białej flagi, niecierpliwego ducha i burzenia murów. Jak na ironię, to właśnie Zaucha za sprawą takiego singla, jak „Byłaś serca biciem”, wpuszczał zachodniego ducha do zatęchłych PRL-owskich przestrzeni, fundując polskiej publiczności nadwiślańską wersję Scritti Politti: fantastyczne smagnięcia sophisti-popowych refrenów, syntezatorowy funk, wyłaniające się z hipnotycznej repetycji kapitalne mostki. A śpiewał to z taką tęsknotą, jakby podświadomie przeczuwał smutne wydarzenia następnych miesięcy: śmierć swojej ukochanej żony Elżbiety.

Tak jak Przybora miał Agnieszkę Osiecką, a Dygat Kalinę Jędrusik, tak Andrzej Zaucha był – jak mówią jego przyjaciele – nierozłączny ze swoją muzą i żoną, Elżbietą, którą poznał jeszcze w szkole. Nikt nie mógł przewidzieć, że „Byłaś serca biciem” – hymn braku, który wcale jeszcze nie nastąpił i rzewne wspomnienie czegoś, co jeszcze przecież trwało – stanie się gorzko aktualnym komentarzem po śmierci małżonki Zauchy, ledwie rok po wydaniu piosenki. Dwa lata później, w 1991 roku, Zaucha zostaje zastrzelony przed krakowskim Teatrem Stu przez zazdrosnego męża aktorki, z którą się spotyka. Historia Zauchy w tym momencie się urywa. Nigdy nie doświadczy eksplozji w polskim przemyśle rozrywkowym lat 90. Nie przeżyje czasów, w których do tytułu platynowej płyty trzeba będzie sprzedać aż 250 tys. egzemplarzy, ani też tych gorszych, w których wystarczy już 30 tys. Nie wystąpi w wysokiej jakości teledysku, nie załapie się na świetność Fryderyków i ich powolny upadek. Nie obejrzy swoich przyjaciół: Zbigniewa Wodeckiego i Krzysztofa Piaseckiego prowadzących popularne programy telewizyjne, sam takiego programu nigdy nie poprowadzi. Nie pozna kilkudziesięciu piosenek, które uznaliśmy w tym podsumowaniu za istotne, nawet jeśli żadna z nich nie zasłużyła na pierwsze miejsce. W filmie dokumentalnym o Zausze Andrzej Sikorowski pokazuje ostatnie fotografie, zrobione dosłownie w przeddzień śmierci muzyka. Spośród calej kolekcji jedynie zdjęcia, na których jest krakowski wokalista, po wywołaniu okazały się prześwietlone. I to właśnie Andrzej Zaucha – prześwietlona klisza w opasłym albumie polskiej muzyki, urwana opowieść bez happy endu i – powiedzmy to, nawet jeśli nieśmiało – najlepsza polska piosenka w historii. (Marta Słomka i Kamil J. Bałuk)

Posłuchaj >>

Podobało się? Posłuchaj również:
Lora Szafran i Mieczysław Szcześniak – To moja magia
Kombi – Tabu – obcy ląd

UWAGA!!! POSŁUCHAJ WSZYSTKICH UTWORÓW PODSUMOWANIA DZIĘKI PLAYLIŚCIE YOUTUBE

Screenagers.pl (1 czerwca 2012)

Dodaj komentarz

Komentarz:
Weryfikacja*:
 
captcha
 
Wybierz stronę: 1 2 3 4 5 6 7
Gość: @Kalukin
[4 czerwca 2012]
o co chodzi z tym cinkciarskim kontekstem twórczości AZ?
Gość: en
[4 czerwca 2012]
superancki opis w ogóle, od jutra zgłębiam Zauchę.
a czy ten wspomniany dokument to "Miłość i śmierć Andrzeja Zauchy", czy może coś innego?
Gość: en
[4 czerwca 2012]
wzrusz miejscem pierwszym! <3
(obawiałam się, że na szczycie znów będą zarzynani od kilku już lat Papsi, ale dzięki bogu jesteście w miarę poważni, "he he", i wyczerpaliście ich wcześniej)
Gość: Kal
[3 czerwca 2012]
Jeśli ktoś byłby zainteresowany to wrzuciłam na dropboxa zestawienie 100-1, proszę o maila to podam linki
kalislawa@gmail.com
Gość: slabo
[3 czerwca 2012]
NIE ROZUMIEM TEGO, czemu nie ma Jesiennej Deprechy
Gość: Tomek
[2 czerwca 2012]
Lista ciekawa, ale utwory raczej popularne. Ludzie #po30 raczej znają większość tych kawałków, bo uciec od nich nie było sposobu. W związku z tym wnoszę, że z gustem muzycznym polskiego społeczeństwa nie powinno być tak źle. W końcu na tym się wychował kawał Polski.
Gość: Hubert
[2 czerwca 2012]
Rozumiem. Koncepcja, o której mówisz, tj wyboru na podstawie frajdy, jest mi bliska i podpisuję się pod nią dwiema rękami. Po prostu na liście jest tyle mało znanych kompozycji z PRL-u, że nie przyszło mi do głowy żadne inne rozwiązanie niż umyślne zastosowanie jakiejś klamry czasowej ;-)
kuba a
[2 czerwca 2012]
Hmmm, mogę mówić tylko za siebie. Dla mnie osobiście jednym z głównych kryteriów w doborze piosenek, na które głosowałem, była frajda płynąca z kolejnych kilkudziesięciu odsłuchów tych numerów. Raczej sobie nie zapuszczam kawałków z międzywojnia dla przyjemności, stąd nie oddałem na żaden głosu. Nie było też naszym nadrzędnym celem stworzenie jakiegoś kompletnego spektrum dziejów polskiej piosenki, "obiektywnej" listy.

Warto dodać, że Paweł Sajewicz promował jeden z utworów Hanki Ordonówny, ale bez skutku.
Gość: Huber
[2 czerwca 2012]
Przede wszystkim świetna robota, gratuluję.
Ale mam z tym zestawieniem problem. Całkowite zlanie okresu międzywojnia jest dla mnie niezrozumiałe. Czy jest to celowy zabieg?
Wiem, że dopominając się o ten okres narażam się na szyderstwa. Obiegowa opinia o muzyce tamtych czasów jest tylko nieco lepsza od słabej estymy jaką cieszą się polskie dzieła filmowe made in II RP. Tymczasem poza obrazami z nieszczęsnej formuły "patriotycznego melodramatu" znaleźć tam można ponadczasowe perełki jak dzieła Forda czy reżyserów zrzeszonych w grupie START.
Analogicznie, mówienie o liście najlepszych polskich piosenek bez wymienienia choćby jednej kompozycji Henryka Warsa automatycznie ją zubaża
kuba a
[2 czerwca 2012]
Jest playlista YouTube z 195 pozycjami z 200 (pięć jest niedostępnych:

http://www.youtube.com/watch?v=Uviqyan_tpg&list=PL51FC86FE7D1594C6
Gość: Mati
[2 czerwca 2012]
Lista dziwna ogólnie, dół i środek listy lepszy, szczyt niestety słabo znam.
kuba a
[2 czerwca 2012]
Rafał Kalukin - z całym szacunkiem, ale zmanipulowałeś tę wypowiedź, nie o to w niej chodziło.
Gość: J.S.
[2 czerwca 2012]
Słyszę tę piosenkę numer jednen pierwszy raz w życiu. W owych latach mieszkałem w obcym kraju, no i ominęła mnie. A jest znakomita - czy to był wielki przebój? Tak samo nigdy nie słyszałem piosenki (ani piosenkarki) numer dwa, ale w ogóle mnie nie porywa. Piosenki pop to głównie sprawa sentymentów, wspomnień, młodości... fajne zestawienie, wiele tu odkryłem, pozdrawiam.
Gość: Rafał Kalukin
[2 czerwca 2012]
Zabawna ta lista, choć jakoś tam ciekawa. Zastanawiam się, czy autor piszący, że Jurksztowicz albo Papa Dance byli niepożądani, gdyż odciągali młodzież od dołowania się, naprawdę pojmuje przewrotność swej ironii. Z tych tekstów generalnie wynika, że twórcy polskiego popu lat 80. nic tylko zachodzili w głowę, jakby tu przybliżyć rodakom Scritti Politti, ale ogłupiałe masy i tak bezmyślnie podrygiwały przy Centrali bądź Sybilii, spychając tzw. Papsów do absolutnego wideotokowo-opolowego podziemia, dostępnego wybrańcom. Scritti cenię, z zadęcia na tzw. Papsów polewam, Zauchę spuszczam z wodą. Za dobrze pamiętam cinkciarski kontekst twórczości nadwiślańskiego Roda Stewarda. Ale właśnie dlatego ta lista mnie wciągnęła. Winszuję inwencji, panowie
Gość: Sajmon
[2 czerwca 2012]
Właśnie znów czytam trzeci akapit od końca, i właśnie do mnie dotarło: do tej pory mogliśmy. sobie słuchać popu i się z tego cieszyć, ale tylko takie duże zestawienie mogło nam coś dać, postawić ludzi nastawionych na pop raczej niźli na cierpiętniczy rock przeciwko terazrockowcom, bluesmanom i innym. Naprawdę, NAPRAWDĘ chciałbym zobaczyć komentarz na ten temat takiego np. Wiesława Weissa. Nawet krótki artykuł w TR. Panowie i panie, zrobiliście coś wielkiego. Brawa.
Gość: x
[1 czerwca 2012]
a gdzie "paranoid android" radiohead?
Gość: Jan
[1 czerwca 2012]
Czy mi się wydaje, czy w tym rankingu nie znalazło się miejsce dla Myslovitz?
Gość: VC
[1 czerwca 2012]
Ranking przyzwoity, ale braku czegokolwiek od Brygady Kryzys (szczególnie utworu, którego nazwy chyba przytaczać nie trzeba), choćby na tym dwusetnym miejscu, zrozumieć nie sposób.
Gość: Grzechooo
[1 czerwca 2012]
Super zestawienie, wreszcie ktoś olał wieśrockowy kanon i pokazał, że popowe piosenki się bronią. Brawa za Jurksztowicz i Sośnicką.

&#8222;To jest beton, na który nawet kwas solny nie pomoże&#8221;.
Gość: Grzechooo
[1 czerwca 2012]
Super zestawienie, wreszcie ktoś olał wieśrockowy kanon i pokazał, że popowe piosenki się bronią. Brawa za Jurksztowicz i Sośnicką.

&#8222;To jest beton, na który nawet kwas solny nie pomoże&#8221;.
Gość: ziomek
[1 czerwca 2012]
Something Like Elvis, Ewa Braun POST I NOJZ ROKI JAKIES
Gość: my
[1 czerwca 2012]
Cieszy obecność Papa Dance, ale gdzie jest "In Flagranti"? Żeby w 200 utworach się nie znalazło? To jeden z najlepszych openerów ever. No i moglibyście coś dać z Myslovitz z czasów "Miłości w czasach popkultury". No bo co, "Warszawa" T.Love aż tak wysoko? Ale ogólnie podoba mi się lista, ciekawe rzeczy tu są
Gość: bleble
[1 czerwca 2012]
"Jego zespół Dżamble w swoich najlepszych momentach śmiało gonił zachodnie grupy jak Soft Machine czy Chicago" - cokolwiek kompromitujące.
Gość: alex
[1 czerwca 2012]
szacun za duży wkład pracy, ale to najbardziej poroniona kompilacja jaką widziałem w życiu. Już jakoś od 50 miejsca przestało mnie dziwić cokolwiek.......
Gość: Marcin
[1 czerwca 2012]
Anna Jurksztowicz??? buhhahaha kim ona jest, poza śpiewaniem piosenki do serialu chyba nikt jej nie kojarzy, czyżby Radzimir współtworzył ten ranging... sorry Jimek?
żal
Wybierz stronę: 1 2 3 4 5 6 7

Polecamy

statystyka

Przeczytaj także